Termodinamik | Nisan-2022 | Sayı: 356

Makale TERMODİNAMİK • MART 2022 79 sıcak hava dalgalarıyla tetiklenen veya şiddetlenen zihinsel davranışsal ve bilişsel bozuklukları belirlemeye çalışılmıştır. Bu çalışmanın sonucunda hava sıcaklığının 26.7 C,’nin üstüne çıktığında; sıcaklıkla ruhsal ve davranışsal bozukluklar arasında pozitif bir ilişki olduğunu gözlemlemişlerdir [4]. Yapılan başka bir çalışmada Çin’in başkenti Pekin’de ısı dalgalarının koroner kalp hastalıklarına etkisini araştırılmıştır. Bu çalışmada 2000-2011 yılları arasında Pekin’de hava durumu kayıtları ve koroner kalp hastalıklarından dolayı meydana gelen ölümlerin verileri incelenmiştir.Araştırmanın sonucunda ısı dalgalarının koroner kalp hastalıkları üzerinde önemli etkiye sahip olduğunu ve kalp krizini tetiklediği ortaya çıkmıştır[5]. Isı dalgaları tüm yaşam formları üzerinde birçok olumsuz etkisi bulunmaktadır. Bu yüzden ısı dalgaları oluşmadan önlem alınması gerekmektedir. Bu çalışmada daha önceden ısı dalgalarına maruz kalmış ülkelerden Fransa ve Amerika Birleşik Devletleri’nin ısı dalgalarından korunmak için yaptıkları çalışmalar incelenmiştir. Ayrıca ülkemizde yapılan çalışmalar araştırılmıştır.Bu ülkelerin yaptıkları çalışmalar ile ülkemizde alınan önlemler kıyaslandığında ülkemizde bu alanda yapılan çalışmaların kısıtlı olduğu görülmüştür. II. ISI DALGALARINDAN KORUNMA 2.1 Fransa’da Durum Isı dalgalarının insanlar üzerindeki yıkıcı etkilerinden korunmak amacıyla özellikle Avrupa ülkeleri ve Amerika Birleşik Devletleri’nde ulusal ve yerel yönetimler düzeyinde birçok çalışma yapılmıştır. Topyekûn ve etkin mücadele amacıyla ısı dalgası eylemplanları (IDEP) hazırlanmıştır. 2003 yılında Avrupa’da meydana gelen ısı dalgası binlerce kişinin ölümüne neden olmuştur. Özellikle Fransa bu ısı dalgasından en çok etkilenen ülkelerdendir. Bu yüzden; yeni ısı dalgalarından korunmak için Fransa’da ulusal ısı dalga eylem planı oluşturulmuştur[6]. Hazırlanan plan birçok önlemi içermektedir. Isı dalgası eylem planında alınacak önlemlerin genel olarak başlıkları şu şekildedir: • Sağlık verilerinin gözetimi için bir sistemin kurulması, • Isı ile ilgili hastalıkların önlenmesi ve tedavisi ile ilgili bilimsel önerilerin derlenmesi, • Hastaneler ve emeklilik evleri için klima ekipmanlarının hazırlanması, • Huzurevleri için acil durum planları, • Tecrit edilmiş ve korunmasız kişilerin şehir ölçeğinde sayımları,uyarı dönemlerinde bu kişilere ziyaretler • Bir uyarı sisteminin kurulması vb. çalışmaları kapsamaktadır. Bu eylem planı kapsamında ısı dalgaları etkisini göstermeden haber verecek bir erken uyarı sistemi kurulmuştur. Kurulan uyarı sistemi, ulusal ısı dalgası eylem planında bulunan önlemlerinin uygulanabilmesi için kamu görevlilerine, oluşabilecek ısı dalgasını 3 gün önceden haber vermesini amaçlamıştır. Kurulan erken uyarı sistemi sayesinde 2006 yılında meydana gelen ısı dalgasından kaynaklı ölüm oranı beklenenin çok altında gerçekleşmiştir [6]. Fransa’da ısı dalgalarına karşı ulusal düzeyde önlem almanın yanı sıra yerel düzeyde de önemler alınmaktadır. Fransa’nın başkenti Paris Belediyesi’nin ısı dalgalarına karşı aldığı önlemlerin genel başlıkları şu şekildedir[7]: Paris’te gelecek 30 yılda hava sıcaklığının 50 °C derece gibi maksimum seviyeleri göreceği tahmin edilmektedir. Bu düzeydeki sıcaklıklardan korunmak, gölge ve serin alan oluşturmak için şehir içerisinde 20000 ağaç dikilmesi, Okul bahçelerinde daha az asfalt kullanılması ve bahçelerin yeniden organizasyonu, • Çeşme sayısının artırılması • Şehrin çeşitli bölgelerine yüzme havuzu yapılması, • Evsizler ve sokakta yaşayanlar için içerisinde klimalı odaların bulunduğu sosyal tesislerin hazırlanması, • Göçmenler ve evsizler için barınma yerleri • Binlerce iklimgönüllüsünün görevlendirilmesi gibi birçok önlem alınmıştır[7]. Fransa’nın geçmişte ısı dalgalarından kaynaklı kayıpların tekrarlanmaması için büyük çaba harcadığı görülmektedir. 2.2. Amerika Birleşik Devletleri’nde Durum Amerika BirleşikDevletleri (ABD), ısı dalgalarından korunmak için ulusal ve yerel bazda önlemler alan ilk ülkelerden biridir. ABD’de yılda yaklaşık 400 kişi ısı dalgalarından dolayı hayatını kaybederken, küresel iklim değişikliği nedeniyle bu sayının giderek daha da artması beklenmektedir. Yapılan araştırmalarda ısı dalgaları en çok yaşlı ve çok genç kişileri, kronik hastaları, sosyal olarak izole insanları,kent sakinlerini ve klimaya erişimi olmayan insanları etkilediği görülmüştür.ABD’de ısı dalgalarından korunma çalışmaları Avrupa Birliği ülkelerine göre daha önceden başlamıştır.2002 yılında ABD’de yapılan bir çalışmada bir ısı dalgası eylem planında olması gereken temel başlıklar şu şekilde sıralanmıştır[8]: • Lider kurum ve yardımcı kurumların tanımlanması • Hava şartlarına göre etkinleşen ve hava koşulları normale dönünce devre dışı kalacak bir erken uyarı sisteminin kurulması • İletişim araçları ve halk eğitimlerinin kullanılması • Yüksek risk gruplarının tespiti • Bilgi toplama ve değerlendirme • Planın yenilenmesi[8]. İnsanları ısı dalgalarının olumsuz etkilerinden korumak için yapılan çalışmalarda en büyük pay yerel yönetimlere düşmektedir. Diğer doğal afetlerden korunmak için yerel yönetimler nasıl önlem alıyorsa ısı dalgalarından korunmak için de önlemler alması gerekir. ABD’nin Kaliforniya Eyaleti’nde ısı dalgalarından korunmak için 2014 yılında hazırlanan eylem planının genel hatları şu şekildedir[9]. Isı dalgası eylem palanı üç aşamadan oluşur:

RkJQdWJsaXNoZXIy OTEzMQ==